Редкая встреча в Западном Прииссыккулье
Во время последнего экспедиционного выезда исследователям — сотруднику Института биологии НАН КР Э. Ш. Касыбекову, привлечённому консультанту С. С. Сагынбаеву и орнитологу, фотографу-волонтёру К. Э. Касыбекову — посчастливилось наблюдать небольшую стаю из 7–8 саджей (Syrrhaptes paradoxus (Pallas, 1773)). Этот редкий вид включён в Красную книгу Кыргызской Республики.
Фото: Каныбек Касыбеков.
В полёте саджу можно узнать по стремительному силуэту, длинным заострённым крыльям и тонким центральным перьям хвоста, напоминающим иглы. Песочно-охристая окраска делает птицу почти незаметной среди каменистых равнин и полупустынных ландшафтов. Летящая стая обычно перекликается короткими гортанными звуками, звучание которых приблизительно можно передать как «кюрр-кюрр» или «кэрр-кэрр».
Особенно удивительно видеть, как местообитания этой редкой птицы соседствуют с отчётливыми признаками индустриального развития Западного Прииссыккулья. Такое соседство ещё раз напоминает: экономическое развитие должно сопровождаться сохранением природных экосистем, от которых зависит будущее редких видов.
Экспедиционный выезд состоялся в рамках договора, заключённого 5 июня 2026 года между Институтом биологии НАН КР и Министерством природных ресурсов, экологии и технического надзора КР.
Сообщите о встрече с редким видом
Приглашаем орнитологов, натуралистов, фотографов и всех любителей природы сообщать о встречах с саджой и другими редкими видами позвоночных животных через специальную форму:
Передать сведения о наблюдении
Двухязычная инструкция по заполнению данных размещена внутри формы. Особенно важны сведения о дате и месте встречи, примерной численности животных, характере местообитания и особенностях их поведения.
Такой подход называется гражданской наукой: жители страны помогают учёным собирать сведения о биоразнообразии, а специалисты проверяют, систематизируют и используют полученные данные в научных исследованиях и природоохранной деятельности. Мы приглашаем всех желающих стать участниками этого перспективного направления развития Национальной академии наук Кыргызской Республики.
Руководство Института биологии НАН КР гарантирует сохранение авторства предоставленных сведений и соблюдение прав на фото- и видеоматериалы. При использовании материалов будет обязательно указываться их автор и первоисточник.
Если у вас имеются фотографии, просим также прикрепить их к сообщению. Во время съёмки необходимо соблюдать этические правила: не приближаться к птицам резко, не преследовать их и не создавать беспокойства. Лучше всего использовать фотоаппарат с мощным телеобъективом и вести съёмку с безопасного расстояния.
Каждое такое наблюдение помогает уточнить современное распространение и состояние редких видов в Кыргызстане.
Батыш Ысык-Көлдө сейрек кездешүү
Акыркы экспедициялык сапардын жүрүшүндө изилдөөчүлөргө — КР УИАнын Биология институтунун кызматкери Э. Ш. Касыбековго, тартылган консультант С. С. Сагынбаевге жана орнитолог, ыктыярчы-фотограф К. Э. Касыбековго — 7–8 булдуруктан (саджадан) турган чакан топту байкоо мүмкүнчүлүгү түзүлдү. Бул сейрек кездешүүчү канаттуу — Syrrhaptes paradoxus (Pallas, 1773) — Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине киргизилген.
Булдурукту учуп бара жатканда ыкчам силуэти, узун жана учтуу канаттары, ошондой эле ийне сымал ичке борбордук куйрук жүндөрү аркылуу таанууга болот. Кум түстүү саргыч-күрөң жүнү аны таштуу түздүктөрдө жана жарым чөлдүү ландшафттарда дээрлик байкалгыс кылат. Учуп бараткан топ кыска, көмөкөйдөн чыккан үндөр менен байланышып турат. Аларды болжолдуу түрдө «кюрр-кюрр» же «кэрр-кэрр» деп берүүгө болот.
Бул сейрек канаттуунун жашоо чөйрөсү Батыш Ысык-Көлдөгү өнөр жайлык өнүгүүнүн айкын белгилери менен катар жайгашканы өзгөчө таң калтырат. Мындай көрүнүш экономикалык өнүгүү сейрек кездешүүчү түрлөрдүн келечеги көз каранды болгон табигый экосистемаларды сактоо менен коштолууга тийиш экенин дагы бир жолу эске салат.
Экспедициялык сапар КР УИАнын Биология институту менен Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин ортосунда 2026-жылдын 5-июнунда түзүлгөн келишимдин алкагында өткөрүлдү.
Сейрек түрдү байкасаңыз, маалымат жөнөтүңүз
Орнитологдорду, натуралисттерди, фотографтарды жана жаратылышты сүйгөн бардык жарандарды булдурук жана омурткалуу жаныбарлардын башка сейрек түрлөрү боюнча байкоолору тууралуу атайын форма аркылуу маалымат берүүгө чакырабыз:
Байкоо тууралуу маалымат жөнөтүү
Маалыматтарды толтуруу боюнча эки тилдүү нускама форманын ичинде жайгаштырылган. Байкоонун датасы жана орду, жаныбарлардын болжолдуу саны, жашоо чөйрөсүнүн өзгөчөлүктөрү жана алардын жүрүм-туруму тууралуу маалыматтар өзгөчө маанилүү.
Мындай ыкма жарандык илим деп аталат: өлкөнүн тургундары окумуштууларга биологиялык ар түрдүүлүк жөнүндө маалыматтарды чогултууга жардам беришет, ал эми адистер алынган маалыматтарды текшерип, системалаштырып, илимий изилдөөлөрдө жана жаратылышты коргоо иштеринде пайдаланышат. Биз бардык каалоочуларды Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясын өнүктүрүүнүн ушул келечектүү багытына катышууга чакырабыз.
КР УИАнын Биология институтунун жетекчилиги берилген маалыматтардын авторлугу сакталышына жана фото-видеоматериалдарга болгон укуктардын сакталышына кепилдик берет. Материалдар пайдаланылган учурда алардын автору жана баштапкы булагы милдеттүү түрдө көрсөтүлөт.
Эгерде сизде сүрөттөр болсо, аларды да маалыматка тиркөөнү өтүнөбүз. Сүрөткө тартууда этикалык эрежелерди сактоо зарыл: канаттууларга тез жакындабоо, аларды куугунтуктабоо жана тынчын албоо керек. Күчтүү телеобъективи бар фотоаппаратты колдонуп, коопсуз аралыктан сүрөткө тартуу сунушталат.
Ар бир ушундай байкоо Кыргызстандагы сейрек кездешүүчү түрлөрдүн азыркы таралышын жана абалын тактоого жардам берет.
A Rare Encounter in Western Issyk-Kul
During the latest expedition, the research team—E. Sh. Kasybekov, a staff member of the Institute of Biology of the National Academy of Sciences of the Kyrgyz Republic; S. S. Sagynbaev, an external consultant; and K. E. Kasybekov, an ornithologist and volunteer photographer—was fortunate to observe a small flock of 7–8 Pallas’s Sandgrouse (Syrrhaptes paradoxus (Pallas, 1773)). This rare bird is included in the Red Data Book of the Kyrgyz Republic.
In flight, Pallas’s Sandgrouse can be recognised by its swift silhouette, long pointed wings and thin, elongated central tail feathers resembling needles. Its sandy-buff plumage provides excellent camouflage among stony plains and semi-desert landscapes. Flying birds usually keep in contact through short, guttural calls that may be approximated as “kyurr-kyurr” or “kerr-kerr.”
It is particularly striking to see the habitat of this rare bird alongside clear signs of industrial development in Western Issyk-Kul. This coexistence is another reminder that economic development must be accompanied by the conservation of the natural ecosystems on which the future of rare species depends.
The expedition was conducted under the agreement signed on 5 June 2026 between the Institute of Biology of the National Academy of Sciences of the Kyrgyz Republic and the Ministry of Natural Resources, Ecology and Technical Supervision of the Kyrgyz Republic.
Report a rare species observation
We invite ornithologists, naturalists, photographers and all nature enthusiasts to report observations of Pallas’s Sandgrouse and other rare vertebrate species through the dedicated form:
Bilingual instructions for submitting data are provided inside the form. Information on the date and location of the observation, the approximate number of animals, habitat characteristics and behaviour is particularly valuable.
This approach is known as citizen science: people help researchers collect biodiversity data, while specialists verify, systematise and use the information in scientific research and conservation work. We invite everyone interested to participate in this promising area of development of the National Academy of Sciences of the Kyrgyz Republic.
The management of the Institute of Biology guarantees that contributors will retain attribution for the information they provide and that rights to photographic and video materials will be respected. Whenever the materials are used, the author and original source will be duly acknowledged.
If you have photographs, please attach them to your report. Ethical standards must be observed when photographing wildlife: do not approach birds abruptly, pursue them or cause disturbance. A camera with a powerful telephoto lens should preferably be used from a safe distance.
Every such observation helps clarify the current distribution and conservation status of rare species in Kyrgyzstan.